α μέσα επικοινωνίας των ανθρώπων κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα άλλαξαν. Ο κώδικας γραφής σταδιακά από το δεύτερο τέταρτο του περασμένου αιώνα άρχισε να τροποποιείται. Στην αρχή η γραφομηχανή, αρκετά μετά η συσκευή του τηλεφώνου με το FAX και πιο πρόσφατα ο ηλεκτρονικός υπολογιστής με το e-mail κατήργησαν την «υγρασία» των χεριών των ανθρώπων καθώς αυτά έγραφαν τα κείμενα, που επικοινωνούσαν μεταξύ τους . Το κείμενο πλέον με τη μορφολογία του γραφικού χαρακτήρα του γράφοντα είναι παρελθόν. Η μελάνη έπαψε με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να ερωτοτροπεί με το χειροποίητο ή το βιομηχανοποιημένο χαρτί. Τα καλλιγραφικά κείμενα αποτελούν πλέον μουσειακές αναφορές για τη γραφή. Οι προσωπικότητες του δημόσιου βίου έπαψαν να εκθέτονται μέσα από τα κείμενα που κατέθεσαν κατά τη διάρκεια του βίου τους τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική εκφορά τους. Η γραφή έπαψε να έχει ταυτότητα και το κείμενο έπαψε να έχει εκτός από την κειμενική – που την διατηρεί - αισθητική αξία. Τα έγγραφα, τα χειρόγραφα, οι προσωπικές επιστολές φαντάζουν πλέον απολιθώματα μιας εποχής που ήθελε πολύ χρόνο για να επικοινωνήσει κειμενικά εκ του μακρόθεν.

Τα τελευταία χρόνια τα γραμμένα χαρτιά άρχισαν να αποκτούν ανάλογα με τις κειμενικές ομορφιές τους και την «ιδιαιτερότητα» του γράφοντα μουσειακή αξία. Μουσεία, αρχεία, δομημένες συλλογές, ιδιώτες άρχισαν να ενδιαφέρονται σφόδρα για την απόκτηση γραμμένων χαρτιών καθώς η μοναδικότητά τους περιγράφει και την «δραχμική» τους αξία. Τι είναι εκείνο όμως που πυροδοτεί και εκτινάσσει προς τα άνω την «τιμολόγηση» τους. Ο χρόνος που περιγράφουν; Η υγρασία του χεριού του γράφοντα; Η σπανιότητα της υπογραφής; Το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο φόρτισαν την παρουσία τους, η μοναδικότητα της αισθητικής του κειμένου; Είναι όλα αυτά και ταυτόχρονα το κάθε ένα ξεχωριστά. Η ιστορική, η αισθητική καθώς και η κειμενική αξία περιγράφουν με το δικό τους τρόπο τη μοναδικότητα του εγγράφου. Ο δημόσιος ή ο ιδιωτικός χαρακτήρας του, πρέπει να προστεθεί στα προαναφερθέντα χαρακτηριστικά. Επιλέξαμε για την προσέγγιση του υπό διαπραγμάτευση προβλήματος το οποίο τα τελευταία χρόνια απασχολεί τόσο τους συλλέκτες που συμμετέχουν σε δημοπρασίες ντοκουμέντων – χειρογράφων – τεκμηρίων όσο και τους δημοπράτες, τεκμήρια που αφορούν τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Επιλέξαμε τον Ελευθέριο Βενιζέλο α) γιατί υπάρχουν αρκετά τεκμήρια που αφορούν το βίο του συμμετέχων στους καταλόγους δημοπρασιών β) γιατί ο ίδιος ο βίος του σημαντικού αυτού προσώπου της ελληνικής ιστορίας ήταν πολυτάραχος γ)γιατί υπάρχουν αρκετά και μάλιστα ετερόκλητα τεκμήρια που αφορούν την πολιτική-κοινωνική του δράση δ) γιατί η χρονική απόσταση από το τέλος του βίου του μας επιτρέπει να περιγράψουμε και τη σπανιότητα των τεκμηρίων αυτών.

Η παρουσίαση αυτών των τεκμηρίων του ιστορικού αρχείου Α. και Κ. Σκιαθά επιλέγησαν για τα χαρακτηριστικά που διαθέτουν, παρουσιάζει τις ιδιαιτερότητες με τις οποίες πρέπει να αντιμετωπίζεται ένα τεκμήριο, όταν έκτος από την κειμενική του αξία, που του δημιουργεί και την ιστορική του δυναμική θέλουμε να του προσδώσουμε και «δραχμική» ταυτότητα. Σε αυτή την τελευταία αποτίμηση χρειάζεται κάθε φορά α) γνώση του ιστορικού πλαισίου στο οποίο τοποθετείται χρονικά το έγγραφο επιστολή-τεκμήριο β) ικανή πληροφόρηση για τους γράφοντες, υπογράφοντες, σφραγίζοντες, το τεκμήριο γ) αξιολόγηση της αισθητικής του κειμένου δ) αξιολόγηση της μοναδικότητας του τεκμηρίου ε) αξιολόγηση και πρόβλεψη για την επαναληψιμότητα του τεκμηρίου στ) γνώση των όποιων βιβλιογραφικών αναφορών υπάρχουν για το τεκμήριο ζ) ταυτοποίηση του τεκμηρίου με δημοσιεύσεις. Η συλλεκτική αξία του τεκμηρίου προσδιορίζεται φυσικά από τη συναισθηματική ταλάντωση που προκαλεί το συγκεκριμένο τεκμήριο κάθε φορά στους ενδιαφερόμενους. Λεπτομερής αξιολόγηση της αρτιότητας του τεκμηρίου. Φθορές, σκισίματα, φρυγανισμός, κλπ καθώς και τι άλλες παρεμβάσεις φέρει εκτός του ιστορικού πλαισίου που εντάσσεται.

Η Αξιολόγηση των τεκμηρίων πρέπει να γίνεται από εξειδικευμένους επιστήμονες, οι οποίοι οφείλουν και πρέπει να είναι εξαιρετικοί γνώστες της ιστορίας, να έχουν σχέση με το συλλεκτικό γίγνεσθαι και βεβαίως πληροφόρηση για την εικόνα της παγκόσμιας αγοράς τέχνης. Η ελληνική πραγματικότητα στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα συνεχίζει να βρίσκεται μακριά από αυτές τις αξίες, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων – όλες αυτές τις «υποτιθέμενες αγορές» ιστορικών τεκμηρίων βρίσκονται στο σκότος της παραπληροφόρησης και στο χάος της νεοελληνικής ικανότητας του «ότι δηλώσεις είσαι» και σαφώς ότι όλοι τα κάνουν όλα. Όσον αφορά τους συλλέκτες ελάχιστοι είναι ικανοί του «συλλέγειν και όχι του αθροίζειν».